In een eerder artikel keken we naar de vraag waarom jongeren relatief weinig stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen. Terwijl jongeren wel degelijk betrokken zijn bij maatschappelijke en politieke onderwerpen, vertaalt die betrokkenheid zich niet altijd naar stemgedrag. In dit artikel kijken we naar wat gemeenten en politieke partijen kunnen doen om jongeren beter te bereiken en hen te stimuleren om naar de stembus te gaan.
Onderzoek van politicoloog Laura Mulder (Universiteit van Amsterdam) laat zien dat de eerste stemervaring een belangrijke rol speelt in toekomstig stemgedrag.
Wanneer jongeren de eerste keer dat zij mogen stemmen ook daadwerkelijk naar de stembus gaan, is de kans groter dat zij dit later opnieuw doen. Stemmen wordt dan als het ware een gewoonte.
Juist daarom is het belangrijk dat jongeren die voor het eerst mogen stemmen goed worden bereikt en ondersteund. Maar wat kunnen gemeenten en politieke partijen concreet doen om dat te stimuleren?
In gesprekken met gemeenten zien we vaak dat politiek buiten verkiezingsperiodes weinig zichtbaar is in het leven van jongeren. Op school krijgen jongeren tijdens burgerschap of maatschappijleer soms uitleg over politiek en bezoeken zij een keer het gemeentehuis, maar daar blijft het vaak bij.
Onderzoek van ProDemos en het Sociaal en Cultureel Planbureau laat zien dat jongeren eerder gaan stemmen wanneer zij ervaring hebben met democratische processen. Denk bijvoorbeeld aan scholierenverkiezingen, jongerenraden of participatietrajecten.
Wanneer jongeren merken dat hun mening ertoe doet en dat hun input daadwerkelijk wordt gebruikt, groeit het vertrouwen in de politiek. Daarmee wordt ook de kans groter dat zij later gaan stemmen.
Daarnaast is kennis over lokale politiek belangrijk. Veel jongeren weten niet precies waar de gemeenteraad over beslist en welke invloed lokale politiek heeft op hun dagelijks leven. Door dat duidelijker te maken, wordt het belang van stemmen concreter.
Voor gemeenten betekent dit dat aandacht voor lokale democratie niet alleen vlak voor verkiezingen belangrijk is, maar juist ook in de jaren daartussen.
Een andere drempel die we vaak horen van jongeren is dat zij niet precies weten hoe stemmen werkt. Vragen die daarbij regelmatig terugkomen zijn bijvoorbeeld:
Gemeenten hebben een belangrijke kans om zich te richten op jongeren die net 18 jaar worden. Juist voor deze groep kan extra uitleg en zichtbaarheid van de verkiezingen helpen.
In onderzoeken geven jongeren aan dat zij het belangrijk vinden om te begrijpen hoe de gemeenteraad werkt en wat de verschillende partijen willen. Wanneer die kennis ontbreekt, voelen zij zich minder zeker om een keuze te maken.
Communicatie rondom verkiezingen kan daarom helpen door:
Daarbij speelt online communicatie een belangrijke rol, omdat jongeren daar een groot deel van hun informatie vandaan halen. Maar ook onderwijsinstellingen zoals mbo’s, hogescholen en universiteiten zijn belangrijke plekken om jongeren te bereiken.
Politieke communicatie sluit niet altijd aan bij de leefwereld van jongeren. Politieke termen, abstracte formuleringen en lange teksten maken het lastig om te begrijpen waar partijen precies voor staan.
Daardoor haken jongeren soms af, niet omdat ze het onderwerp onbelangrijk vinden, maar omdat het onduidelijk blijft wat er concreet verandert.
Het helpt wanneer politieke partijen hun plannen vertalen naar duidelijke en herkenbare voorbeelden. In plaats van abstracte termen kan het gaan over onderwerpen die jongeren direct raken, zoals:
Gemeentelijke politiek biedt hierbij juist kansen, omdat lokale besluiten vaak direct zichtbaar zijn in de stad of wijk. Door te laten zien wat beleid concreet betekent in het dagelijks leven van jongeren, wordt politiek tastbaarder.
Veel campagnes rondom gemeenteraadsverkiezingen richten zich op lokale media, bijeenkomsten of straatcampagnes. Jongeren halen hun informatie echter vaak via andere kanalen.
Sociale media, online platforms en hun eigen netwerk spelen een grote rol in hoe jongeren nieuws en informatie tot zich nemen.
Als gemeenten en politieke partijen jongeren willen bereiken, is het daarom belangrijk om ook zichtbaar te zijn op de plekken waar jongeren zich al bevinden. Dat kan online zijn, maar ook op scholen, mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten.
Daarnaast werkt het goed om jongeren niet alleen als doelgroep te zien, maar ook als gesprekspartner. Door met jongeren in gesprek te gaan over hun stad, hun zorgen en hun ideeën, groeit vaak ook de interesse in lokale politiek.
Juist omdat gemeentelijke politiek gaat over onderwerpen die jongeren dagelijks ervaren in hun buurt of stad, kan die verbinding het verschil maken.
Noah (18), gemeente Den Haag
Ik ben een gek die stemmen super leuk vindt. Of het voor het echie is, of een stemwijzer. Dus ik ben niets dan opgewekt. Ik kan eigenlijk niet wachten om te gaan stemmen.
Voor mij is stemmen in de gemeenteraad überhaupt de eerste keer dat ik mag stemmen, dus daar ben ik super benieuwd naar. Ik ervaar niet echt een verschil tussen landelijke en lokale politiek, behalve hoe actief lokale partijen hier zijn.
Gemeenten moeten kijken naar welke regio’s of wijken het minste stemmen, om daar meer aandacht en hulp te creëren. Ik denk dat de meeste jongeren het wel willen, maar niet goed weten hoe het moet.
De lage opkomst onder jongeren heeft dus niet alleen te maken met interesse in politiek. Het gaat ook over herkenning, kennis en zichtbaarheid.
Wanneer jongeren begrijpen waar lokale politiek over gaat, weten hoe stemmen werkt en zich herkennen in de onderwerpen die worden besproken, wordt de stap naar de stembus kleiner.
Voor gemeenten en politieke partijen ligt daar een belangrijke rol. Niet alleen in de weken voor verkiezingen, maar ook in de jaren daartussen. Door jongeren structureel te betrekken bij lokale vraagstukken en politieke keuzes begrijpelijk te maken, kan de afstand tussen jongeren en politiek kleiner worden.
Foto door Pavel Danilyuk op Pexels.
Deel deze pagina:
Wil jij jongeren bereiken met communicatie, beleid, onderzoek of jongerenparticipatie? Maak direct een afspraak om te sparren of laat je vraag achter.
Nina Hoek van Dijke
Founder
.jpg)
